İçeriğe geç

Kartol hangi dilde ne demek ?

Kartol Hangi Dilde Ne Demek? Bilimin ve Dilin Kesiştiği İlginç Bir Yolculuk

Hiç bir kelimeyle karşılaşıp da “Acaba bu ne anlama geliyor?” diye merak ettiniz mi? İşte “kartol” tam da böyle bir kelime. İlk duyduğunuzda kulağa biraz eski, belki de yerel bir kelime gibi geliyor olabilir. Ancak dil bilimi açısından bakıldığında, “kartol” kelimesi kökeni, anlamı ve kültürel yolculuğuyla düşündüğünüzden çok daha fazlasını barındırıyor. Gelin birlikte bu kelimenin izini sürerek hem diller arası etkileşimin büyüleyici dünyasına adım atalım hem de bilimsel bir mercekle “kartol hangi dilde ne demek?” sorusuna yanıt arayalım.

Kartol’un Kökeni: Diller Arası Bir Serüven

“Kartol” kelimesi, Türkçe’de pek yaygın olmayan, hatta birçok kişinin hiç duymamış olabileceği bir sözcük. Ancak kelimenin izini sürdüğümüzde karşımıza Kafkasya coğrafyası çıkıyor. Kartol, Gürcüce’de (Kartveli – ქართველი) kökenli bir kelime olarak, “Gürcü” veya “Gürcülere ait” anlamına gelir. Aslında Gürcü halkı kendilerine “Kartveli” derken, ülkelerine de “Sakartvelo” (საქართველო) adını verir. Bu bağlamda “Kartol” kelimesi, dil bilimcilerin deyimiyle bir etnonim, yani bir halkı veya etnik grubu tanımlayan isimdir.

İlginçtir ki, bu kelimenin Türkçe’deki kullanımı çoğunlukla tarihsel veya bölgesel bağlamlarda ortaya çıkar. Özellikle Osmanlı döneminde Kafkasya’dan gelen göçmen toplulukları için “Kartol” gibi ifadelerle karşılaşılır. Bu, kelimenin yalnızca bir dilsel unsur değil, aynı zamanda bir kültürel kimlik taşıyıcısı olduğunu da gösterir.

Dilbilimsel Açıdan Kartol: Bir Etnonimin Evrimi

Dil biliminde kelimelerin kökeni ve anlam değişimleri, etimoloji biliminin konusudur. “Kartol” da bu anlamda ilginç bir örnek sunar. Gürcüce “Kartveli” kelimesinin Türkçeleşmiş bir biçimi olarak karşımıza çıkan bu sözcük, diller arası etkileşimin tipik bir örneğidir. Türkçeye geçerken ses uyumuna ve telaffuz kolaylığına uyarlanarak “kartol” formunu almıştır. Bu süreç, dillerin birbirinden kelime ödünç alırken izlediği evrimsel yolları anlamamıza yardımcı olur.

Benzer örnekleri başka etnonimlerde de görmek mümkündür. Örneğin Rusça’daki “Nemets” (Немец) kelimesi Türkçeye “Nemçe” olarak geçmiş, zamanla “Alman” anlamında kullanılmıştır. “Kartol” de benzer şekilde, Gürcü kökenli topluluklara atıfta bulunmak için Türkçe’de yerini almıştır.

Kartol’un Kültürel ve Tarihsel Arka Planı

Bir kelimeyi anlamak, yalnızca dilbilimsel kökenini çözmekle sınırlı değildir; aynı zamanda o kelimenin tarihsel ve kültürel bağlamını da bilmek gerekir. Kartol’un kullanımı, Osmanlı-Rus savaşları, Kafkas göçleri ve 19. yüzyılda yaşanan nüfus hareketleriyle yakından ilişkilidir. Gürcü kökenli topluluklar Anadolu’ya yerleştiğinde, yerel halk onları “Kartol” olarak adlandırmış ve bu kelime zamanla halk diline yerleşmiştir.

Bu tür kelimeler, dilin yalnızca iletişim aracı olmadığını, aynı zamanda tarihin sessiz tanıkları olduğunu da gösterir. Her bir sözcük, bir halkın yolculuğunu, kimliğini ve başka kültürlerle kurduğu ilişkileri içinde taşır.

Modern Kullanım: Hâlâ Hayatta mı?

Bugün “kartol” kelimesi gündelik Türkçe’de pek sık kullanılmasa da bazı yörelerde hâlâ duyulabilir. Özellikle Artvin, Ardahan, Kars gibi Gürcü kökenli nüfusun yoğun olduğu bölgelerde kelime, tarihî bir iz olarak yaşamaya devam eder. Ayrıca akademik çalışmalarda ve etnografik araştırmalarda da “Kartol” terimi, Gürcü kimliğini ifade etmek için kullanılmaktadır.

Bir Kelimeden Fazlası: Kartol Üzerine Düşünmek

Belki de en ilginç soru şu: “Kartol” gibi kelimeler neden önemli? Çünkü diller, yalnızca kelimelerden ibaret değildir; geçmişimizi, kimliğimizi ve kültürel etkileşimlerimizi de taşırlar. “Kartol”un öyküsü, dillerin birbirinden nasıl beslendiğini, insanların göçleriyle birlikte kelimelerin de nasıl yolculuk ettiğini gösteren küçük ama değerli bir örnektir.

Peki sizce başka hangi kelimeler bu tür tarihî ve kültürel izler taşıyor olabilir? Günlük hayatta kullandığımız hangi kelimelerin kökeni bizi yüzyıllar öncesine götürebilir? Belki de dilin büyüsü tam da burada gizlidir.

6 Yorum

  1. Denir Denir

    Patates (Solanum tuberosum), patlıcangiller (Solanaceae) familyasından yumruları yenen otsu bitki türüdür. Patates sözcüğü Amerika yerlilerinin dilinden İspanyolca aracılığıyla çeşitli Avrupa dillerine geçmiş, Türkçeye İtalyanca ve Yunancadan girmiştir. Türkçe eş anlamlısı olarak çisil sözcüğü bulunmaktadır. KARTUL: 🥔 Doğu Karadeniz’de patatese “kartul” denir . Kökeni, çok ilginç ama Almanca “kartoffel” yani patates kelimesi. 17 Ağu 2022 Doğu Karadeniz’de patatese “kartul” denir.

    • admin admin

      Denir! Değerli yorumlarınız, yazıya metodolojik bir düzen kazandırdı ve çalışmanın akademik niteliğini pekiştirdi.

  2. Burhan Burhan

    KARTUL: 🥔 Doğu Karadeniz’de patatese “kartul” denir . Kökeni, çok ilginç ama Almanca “kartoffel” yani patates kelimesi. Şeker: Loʒa, Domates: Baluʒʒaği, Portakal=Portakali, Patates= Kartofi . 23 Ara 2012 Şeker, limon, domates, portakal, patates, kahve, kakao, penguen vb …

    • admin admin

      Burhan! Önerilerinizin bazılarını kabul etmedim, ama emeğiniz çok değerliydi.

  3. Melda Melda

    Almanca yer elması anlamına gelen “kartoffel” sözcüğü kartol kelimesinin kökeni imiş . Rusça’ kartofel olmuş. bin yıl sonra bir videoda o minik yumruları görünce hatırladım ki kertol diye telaffuz ederler. sımışka ile aynı kadere mensup, rus işgaline uğrayan doğu anadolu illerimizde kullanılan tabir. erzurum yöresinde de patates yerine kullanılan bir kelimedir. erzurum’da da patetes yerine daha çok tercih edilen bir kelimedir.

    • admin admin

      Melda!

      Görüşleriniz yazının dengeli bir yapıya kavuşmasını sağladı.

Melda için bir yanıt yazın Yanıtı iptal et

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

şişli escort
Sitemap
ilbet giriş