Sabahın Sessiz Krizi: Kahve mi, Matematik mi?
Merhaba arkadaşlar! Bu içerikte “Türk kahvesi için fincan başına kaç ölçek kahve atılır” ile ilgili en güncel bilgileri sizlerle paylaşacağız.
İzmir’de sabahlar genelde ikiye ayrılır: ya denizden gelen hafif rüzgârla “bugün her şey güzel olacak” hissi ya da mutfakta Türk kahvesi yaparken yaşanan küçük çaplı varoluşsal kriz. Ben genelde ikinci kategoriye giriyorum.
Dün sabah mesela… Alarm çaldı, gözler yarı açık, beynim “ben kimim, bugün günlerden ne” modunda. Mutfağa süründüm. Rafın üstünde duran cezve bana bakıyor, ben ona bakıyorum. Sanki o da “hadi bakalım bugün kaç ölçek koyacaksın, yine kararsız mısın?” der gibi.
Ve işte o an, insanlığın en eski ama en çok tartışılan sorusu zihnimde yankılanıyor:
Türk kahvesi için fincan başına kaç ölçek kahve atılır?
Cevap basit gibi görünüyor ama değil. Çünkü mesele kahve değil, mesele insanın kendisi.
—
Türk kahvesi için fincan başına kaç ölçek kahve atılır?
Bu soru dışarıdan bakınca “bir kaşık koy geç” gibi duruyor. Ama Türk kahvesi öyle bir şey değil. Türk kahvesi biraz karakter meselesi, biraz da içsel denge.
Genel olarak klasik tarif şunu söyler:
Bir fincan Türk kahvesi için 1 silme tatlı kaşığı (veya 1 ölçek) kahve kullanılır.
Ama işte burada hayat devreye girer.
Çünkü ben o 1 ölçeği koyarken bile iç sesim devreye giriyor:
— “Az mı oldu acaba?”
— “Bir tık daha koysam mı?”
— “Geçen sefer çok sert olmuştu ama bu sefer de su gibi olmasın…”
Ve böylece bir bakmışım, kahve değil, psikolojik deney hazırlamışım.
Ölçek dediğin şey aslında bir karakter testidir
“Ölçek” kelimesi çok masum geliyor kulağa. Sanki marketten alınan deterjan gibi: bir kapak, iki kapak, bitti.
Ama Türk kahvesinde ölçek öyle değil.
Benim mutfakta kullandığım tatlı kaşığı mesela üç farklı kimliğe sahip:
Sabahları “silme” (çünkü acelem var)
Öğleden sonra “tepeleme” (çünkü keyfim yerinde)
Akşamları “bir tık fazla kaçtı ama artık oldu bu” modu
Ve dürüst olayım, İzmir’de yaşayan 25 yaşında biri olarak kahve yaparken en çok yaptığım şey ölçü değil, pazarlık.
— “Bu sefer doğru yapacağım.”
— “Tamam tamam, sadece bir küçük ekleme.”
— “Bu sondu, gerçekten.”
Sonra fincan geliyor, kahve taş gibi sert.
—
Geleneksel tarifler ne diyor, biz ne yapıyoruz?
Klasik kahve kültürüne göre oran genelde nettir:
1 fincan su
1 tatlı kaşığı Türk kahvesi
İsteğe göre şeker
Ama Türkiye’de “isteğe göre” kısmı çok tehlikelidir. Çünkü o kısım tamamen ruh haline bağlıdır.
Şekerli mi?
Az şekerli mi?
Orta mı?
Şekersiz mi? (bu biraz “ben hayata meydan okuyorum” versiyonu)
Benim arkadaş grubunda bu konu ciddi ayrışma sebebidir. Geçen gün biri dedi ki:
— “Ben kahveyi hep 1.5 ölçek yapıyorum, tam kıvamında oluyor.”
Diğeri hemen atladı:
— “1.5 ne ya? Matematik mi yapıyoruz kahve mi?”
Ve ben… sadece dinliyorum. Çünkü içimden geçen tek şey şu:
“Ben hâlâ 1 mi koysam 2 mi koysam karar veremiyorum.”
—
İzmir’de kahve yapmak: rüzgâr, düşünce ve biraz da dram
İzmir’de kahve yapmak ayrı bir deneyim. Çünkü dışarıdan gelen o hafif rüzgâr bile seni düşünmeye itiyor.
Cezveyi ocağa koyuyorum, tam o sırada iç ses:
— “Acaba hayatımı doğru yaşıyor muyum?”
Kahve köpürmeye başlıyor:
— “Bu köpük mü yoksa benim bastırdığım duygular mı?”
Ve işte o an, Türk kahvesi için fincan başına kaç ölçek kahve atılır? sorusu sadece mutfak sorusu olmaktan çıkıp hayat sorusuna dönüşüyor.
Komik olan şu: Kahveyi yanlış yaparsam bile içiyorum. Çünkü geri dönüş yok. Kahve dökülmez. Kahve affetmez.
—
Kahve, karakter ve içsel denge meselesi
Bir süre sonra şunu fark ediyorsun: Türk kahvesi yapmak aslında küçük bir kişilik testi.
Az koyarsan:
“Ben hayatta risk almayan biriyim.”
Çok koyarsan:
“Ben her şeyi abartıyorum.”
Tam kararında yaparsan:
“Ben denge insanıyım.” (ama bu en zor seçenek)
Ben genelde üçüncü kategoriye geçmek isterken ikinciye ışınlanıyorum.
Arkadaşlarım artık bunu ezberledi:
— “Sen yine mi fazla koydun?”
— “Hayır bu sefer tam kıvamında…”
— “Bunu geçen de demiştin, sonra kaşık kaşık içememiştik.”
Haklılar.
—
Ölçü sapmaları: Mutfağın küçük trajedileri
Bir gün ciddi şekilde “bugün düzgün yapacağım” dedim.
Plan:
1 fincan su
1 ölçek kahve
sakin bir sabah
Gerçek:
su göz kararı
kahve “biraz daha koyayım”
sabah zaten çoktan kayıp
Sonuç: Kahve kaşıkla yenebilecek kıvama geldi.
Annem tadına baktı, dedi ki:
— “Bu kahve değil, resmen koyu roman.”
O an anladım ki mesele sadece Türk kahvesi için fincan başına kaç ölçek kahve atılır? değil. Mesele, insanın “fazla” ile ilişkisi.
—
Kahvenin psikolojik tarafı: fazla düşünme sanatı
Benim gibi sürekli düşünen biriysen kahve yapmak basit bir eylem değil.
Cezveyi ocağa koymadan önce bile düşünüyorsun:
“Acaba suyu musluktan mı doldursam yoksa damacana mı daha iyi?”
“Kahveyi önce koysam mı suyu önce koysam mı?”
“Köpük önemli mi, yoksa abartılıyor mu?”
Ve bu düşünceler arasında kahve ya yanıyor ya da mükemmel oluyor. Orası tamamen şans.
Bir arkadaşım dedi ki:
— “Kahve yaparken düşünme, bırak aksın.”
Benim beynim:
— “Akmak mı? Nereden nereye?”
—
Arkadaş ortamında kahve tartışmaları
Bizim arkadaş grubu kahve konusunda küçük bir akademi gibi.
Bir gün oturduk, ciddi ciddi tartışıyoruz:
— “1 ölçek mi doğru, 2 mi?”
— “Fazla koyarsan köpük artar mı?”
— “Su sıcaklığı etkiler mi?”
Bir noktada biri dayanamadı:
— “Ya siz niye bu kadar büyütüyorsunuz?”
Ve hepimiz aynı anda sustuk.
Çünkü haklıydı.
Ama yine de ertesi gün aynı tartışma devam etti.
—
Gizli gerçek: Herkes kendi doğrusunu savunur
Türk kahvesi konusunda kesin bir doğru yok gibi hissediyorum.
Herkesin mutfağı, kaşığı, alışkanlığı farklı.
Ama tek ortak nokta şu:
Kahve yapılırken herkes biraz düşünür.
Ve o düşünme anında insan şunu fark eder:
Aslında soru “kaç ölçek kahve?” değil.
Soru şu: “Ben bugün nasıl hissediyorum?”
—
Kahve yapmanın felsefesi (evet biraz abartıyoruz ama olsun)
Kahve yaparken öğrendiğim şey şu oldu:
Hayatta her şey ölçüyle ilgili.
Ama bazı ölçüler gramla değil, hisle yapılır.
Türk kahvesi için fincan başına kaç ölçek kahve atılır? sorusu bile aslında şunu söylüyor:
Fazlası karakter
Azı hafiflik
Dengesi ise ustalık
Ben hâlâ o ustalık seviyesine ulaşamadım. Ama yolculuk güzel.
—
Küçük hatalar, büyük kahkahalar
Bir keresinde misafire kahve yapıyorum.
Güvenim tam.
Ölçüye dikkat ediyorum (sözde).
Kahveyi ikram ettim.
Bir yudum aldı, durdu.
— “Bu çok sert olmuş…”
Ben:
— “Yo… karakterli olmuş.”
İkimiz de güldük.
Çünkü artık biliyoruz ki kahve sadece içecek değil, küçük bir hikâye.
—
Son yudum: kahve ve hayatın garip dengesi
Daha Fazlası İçin: Kan değeri kaç olursa tehlikelidir ?
Şimdi sabahları hâlâ aynı sahne yaşanıyor.
Cezve, kahve, su ve ben.
Arada hâlâ düşünüyorum:
“Bir ölçek mi, iki mi?”
Ama artık biliyorum ki bu sorunun tek bir cevabı yok.
Çünkü her gün aynı insan olmuyorsun.
Bazı günler hafif oluyorsun, bazı günler yoğun.
Ve Türk kahvesi de buna uyum sağlıyor.
O yüzden mesele aslında şu değil:
Türk kahvesi için fincan başına kaç ölçek kahve atılır?
Mesele şu:
Bugün sen ne kadar “sen”sin?
Umarız “Türk kahvesi için fincan başına kaç ölçek kahve atılır” ile ilgili aklınızdaki sorulara yanıt bulabildik. Kppd ekibinden sevgilerle!